Δευτέρα, 2 Ιανουαρίου 2012

ΠΟΤΕ ΞΕΚΙΝΗΣΕ ΤΟ ΚΑΘΕ ΟΡΓΑΝΟ ΣΤΟ ΝΗΣΙ

Σπύρος Σκλαβενίτης



ΚΛΑΡΙΝΟ
Το κλαρίνο είναι όργανο δυτικοευρωπαϊκής προέλευσης που μπήκε στα μουσικά σαλόνια της χώρας μας κατευθείαν με το ξεκίνημα του.Αυτό συνέβη στη Κέρκυρα, που ήταν υπό Ενετική κατοχή,όπου εντάχθηκε στη συμφωνική της ορχήστρα.
Όμως στο δημοτικό συγκρότημα μπήκε από τη πόρτα της Ανατολής δηλαδή τη Τουρκία, στην οποία είμαστε υποδουλωμένοι. Στη Λευκάδα εμφανίζεται κατά το 1821, σύμφωνα με τη μαρτυρία των πέντε αδερφών Σαϊμάντη, που αναφέραμε προηγουμένως ότι εγκαταστάθηκαν στην Εύγηρο και ήταν ζουρνατζήδες.
Ο ένας από αυτούς , με παρατσούκλι Τζουράς, πιθανότατα έπαιζε κλαρίνο.Κι αυτό γιατί Τζουρά έλεγαν ένα κλαρίνο εγχώριας κατασκευής με μήκος 40-50 εκατοστά και 4-5ή6 κλειδιά, που τα έφτιαχναν ντόπιοι μαστόροι.
Μετά τη περίοδο αυτή, παλαιότερος κλαριτζής θεωρείται ότι ήταν ο Μήτσος Θεριανός ή Βεζύρης, που γεννήθηκε στους Καρυώτες περίπου το 1840 και πέθανε το 1920.Μπορούμε να υποθέσουμε ότι άρχισε να παίζει γύρω στα 1870.
Ο Σωκράτης Βλάχος από τον Αλέξαντρο, γεννημένος περίπου το 1860, έπαιζε ζουρνά και γύρω στα 1890με 1900 άρχισε το κλαρίνο. Η λαική θύμηση πάντως, τον παρουσιάζει ώς τον πρώτο που έφερε το κλαρίνο στο νησί.
Ο Μήτσος Γεωργάκης-Καπόνης από τους Πηγαδισάνους άρχισε επίσης γύρω στα 1890 με 1900.

ΒΙΟΛΙ
Το βιολί σαν όργανο άρχισε να υφίσταται  στη σημερινή του μορφή από το 1550. Ο πλούσιος και δυναμικός ήχος του , βοηθούμενος από τις τεχνικές παιξίματος , έδωσε μεγαλύτερη έκφραση , με αποτέλεσμα να εκτοπίσει άλλα σύγχρονα του όργανα μέχρι τότε .
Στη Λευκάδα δεν μπόρεσε να καθιερωθεί νωρίς, γιατί η ζυγιά των ζουρνάδων είχε τόσο διαπεραστικό ήχο που το βιολί δεν μπορούσε να ακουστεί.Όταν όμως άρχισε το κλαρίνο να σχηματίζει τη δική του ορχήστρα , το βιολί ήταν το βασικό όργανο αυτής της κομπανίας.
Η λέξη κομπανία, που συχνά μεταχειριζόμαστε, ήρθε από την Αμερική με τους πρώτους μετανάστες που έφεραν μουσικά όργανα, όπου και την καθιέρωσαν.
Παλαιότερη μαρτυρία βρήκα στο Νιχώρι από τον Ανδρέα Τάνταρο, γεννημένο το 1910.Αναφέρει ότι δίπλα από το σπίτι του υπάρχει ένα γκρεμισμένο σπίτι που λέγεται "το σπίτι του βιολιστή",επειδή εκεί έμενε κάποιος που έπαιζε βιολί, εκατό χρόνια προτού γεννηθεί ο Τάνταρος, δηλαδή το 1810 με 1840.
Μεταγενέστερα υπάρχει η οικογένεια των Σκλαβενιταίων, με το παρατσούκλι Πριτζιπαίοι, από το Κατωχώρι, που έπαιζαν βιολί τουλάχιστον από το 1870. Οι ίδιοι ήταν και κατασκευαστές μουσικών οργάνων, ζουρνά φλογέρας, άργανου και βιολιού.
Σε δημοτική κομπανία συστηματικά πρωτόπαιξε ο Γκρεμούτης Θεόδωρος τσιτσέκος που γεννήθηκε το 1874 στη Δημητσάνα.Από κει πήγε οικογενειακώς στον Πύργο και μετά ήρθε , σώγαμπρος στη Λευκάδα. Με τον Καπόνη, που έπαιζε κλαρίνο, ήταν μπατζανάκια.
Έτσι γύρω στα 1895 γίνεται η πρώτη ζυγιά κλαριτζήδων με κλαρίνο το Μήτσο Γεωργάκη καπόνη, βιολί τον Θεόδωρο Γκρεμούτη-τσιτσέκο και κάποιο νταούλι.Περίπου στο ξεκίνημα εντάχθηκε στην ίδια κομπανία και ο Σωκράτης ο Βλάχος απο τον Αλέξαντρο, που ήταν καλύτερος στο κλαρίνο.Ετσι ο Καπόνης άλλαξε όργανο και έπαιζε αρμόνιο-έτσι ονόμαζαν τότε το σαντούρι-.

ΣΑΝΤΟΥΡΙ
Το σαντουρι σχήματος τραπεζίου έχει 100 με 140 χορδές που τις χτυπάνε με δύο μικρά ραβδιά τυλιγμένα με κλωστή ή βαμβάκι, για να παράγεται ο γλυκός μεταλλικός ήχος . Γύρω στα1850
παιζόταν σε όλη τη τουρκική επικράτεια. Στην Ελλάδα προυπήρξε της Μικρασιατικής καταστροφής.Στη Λευκάδα πρωτοπόρος υπήρξε ο Μήτσος Γεωργάκης Καπόνης από τους Πηγαδισάνους γύρω στα 1890, αφού εγκατέλειψε το κλαρίνο,και ασχολήθηκε στις ζυγιές μόνο με το σαντούρι.

ΑΚΟΡΝΤΕΟΝ
Ακορντεόν στις δημοτικές κομπανίες του νησιού πρωτόπαιξε ο Σπύρος Γεωργάκης-Καπόνης γιος του Μητσου.Γεννήθηκε λίγο πρίν το 1900, οπότε πρέπει να ξεκίνησε περίπου το 1920 και έπαιξε για αρκετά χρόνια στο κέντρο Έλατος στην Αθήνα.








ΜΑΝΤΟΛΙΝΟ
Το μαντολίνο που ήρθε στη Λευκάδα μέσω Ενετίας από τον 18ο αιώνα δεν φαίνεται να κέρδισε ποτέ την εύνοια της δημοτικής ζυγιάς.
Στη πόλη βέβαια δημιουργήθηκαν ορχήστρες που αποτελούνταν από μαντολίνα και λεγονταν Μαντολινάτες, αλλά αυτές υπηρετούσαν περισσότερο μορφή έντεχνης μουσικής που διαβάζονταν από παρτιτούρες σε μορφή καντάδας, κατά κύριο λόγο.
Στην ύπαιθρο ασχολούνταν κυρίως δάσκαλοι, που το είχαν μάθει από τη παιδαγωγική ακαδημία, ή εύποροι χωρικοί που δημιουργούσαν σχέσεις εμπορικές με τη πόλη.Πάντως στις αρχές του 20ου αιώνα κάποιοι έπαιζαν μαντολίνο και στα χωριά.


ΚΙΘΑΡΑ
Ο Πάνος Βρεττός του Χρήστου από τον Αλέξαντρο γεννήθηκε το 1927και είναι ο πρώτος που έπαιξε σε ορχήστρα γύρω στα 1952.



  









ΛΑΟΥΤΟ
Το λαούτο παιζόταν σίγουρα στη Λευκάδα λίγο πρίν από το 1900, αλλά πιθανότατα παιζόνταν από πολύ παλιότερα στο νησί.










Ετικέτες , , , , , , , , , , ,

0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε Σχόλια ανάρτησης [Atom]

<< Αρχική σελίδα